Kişilik Bozukluğu

 
                                      KİŞİLİK  BOZUKLUKLARI
Kişinin içinde yaşadığı kültürün beklentilerinden belirgin olarak sapan, süreklilik gösteren, davranış ve iç yaşantılar örüntüsü, “kişilik bozukluğu” olarak tanımlanmaktadır. Değiştirilemez ve uzun süredir var olan bu örüntünün başlangıcı, ergenlik ya da genç erişkinlik dönemlerine rastlar. Kişilik bozukluğu değerlendirmesi, kişilik özelliklerinin esneklikten yoksun ve uyum bozucu olması,  işlevsellikte belirgin bir bozulmaya ya da  kişisel   sıkıntıya neden olmasına göre yapılmaktadır.  Değişmeyen  tutum ve davranış kalıpları şu alanlarda  kendini  gösterir:
 
Kişinin kendisini, başkalarını ve olayları yorumlama biçiminde,
Duygusal tepkilerin görülme aralığı, yoğunluğu, değişkenliği ve uygun olup olmamasında,
İnsanlar arası ilişkilerde yaşanan zorluklarda,
Dürtü kontrolünü sağlamada yaşanan zorluklarda.
KİŞİLİK BOZUKLUKLARI NELERDİR ?
Paranoid Kişilik Bozukluğu
Yeterli bir temele dayanmaksızın başkalarının kendisini sömürdüğünden, aldattığından ya da kendine zarar verdiğinden kuşkulanırlar. Dostlarının ya da iş arkadaşlarının kendilerine olan bağlılığı ya da güvenilirliği üzerinde yersiz kuşkuları vardır. Söylediklerinin kendisine karşı kötü niyetle kullanılacağından korktukları için başkalarına sır vermek istemezler. Sıradan sözler ve ya olaylardan küçümsendikleri ve ya gözdağı verildiği şeklinde anlamlar çıkarırlar.
Sizoid Kişilik Bozukluğu
Toplumsal ilişkilere karşı ilgisiz, duygulanımları kısıtlıdır.  Hemen her zaman tek bir etkinlikte bulunmayı tercih ederler. Yakın ilişkilere girmek istemezler. Başkalarının övgü ve eleştirilerine karşı ilgisizdirler. Birinci derece akrabaları dışında yakın arkadaş veya dostları yoktur. Duygusal kopukluk, soğukluk ve tek düze duygulanım gösterirler.
 
 
Şizotipal Kişilik Bozukluğu
Bilişsel ya da algısal çarpıklıkların bulunduğu, alışılagelmiş davranışların sergilendiği, yakın ilişkilerden birden bire rahatsızlık duyma ve yakın ilişki kurma becerisinde azalma gösterme şeklinde kendini gösteren bir bozukluktur. Kendisi ile hiç ilgisi olmayan olaylardan kendisi ile ilgili anlamlar çıkarma, acayip düşünce biçimi ve konuşma, kuşkuculuk görülür. Kendine özgü ve acayip davranış ve görünüme sahiptir. Başkalarından tehdit ve tehlike geleceğine ilişkin korkuları nedeni ile rahatsız ve tedirgin olurlar.
 Antisosyal Kişilik Bozukluğu
15 yaşından itibaren başkalarının haklarını saymama, başkalarına zarar verme davranışları gösterirler.  Yasaları çiğner ve tutuklanmalarına neden olan davranışları tekrar tekrar yaparlar. Sürekli yalan söylerler ve dürtüseldirler. Gelecekle ilgili plan yapmazlar. Sık sık kavgalara karışırlar, öfkelidirler. Sorumluluk üstlenmezler. Çok kolay sinirlenip, kavga başlatırlar
Narsistik Kişilik Bozukluğu
Kendisinin  özel ve üstün olduğuna inanma, sürekli takdir toplamaya çalışıp, çok beğenilmek, hayran olunmak isteme ile karakterize bir bozukluktur.  Bu bozukluğa sahip kişiler kendilerinin üstün başarı kazandıkları, ünlü oldukları hayaller kurarlar. Sadece kendileri gibi özel insanların onları anlayabileceklerini düşünürler. Başkalarını kendi amaçları için kullanır, empati kuramazlar. Başkalarının duygularını anlayamazlar. Başkalarının başarılarını kıskanır,  küstah ve kendini beğenmiş davranışlar sergilerler
 Histrionik Kişilik Bozukluğu
Sürekli ilgi odağı olmak isteme,  başkalarından kolay etkilenip, kolay yönlendirilme, yüzeysel duygulara sahip olma bu bozukluğun en önemli özellikleridir. İlgiyi üzerine çekmek için fiziki görünümü ön plana çıkarma, başkalarını etkilemeye yönelik ve ayrıntıdan yoksun konuşma biçimi öne çıkan diğer özellikleridir. Gösterişli ve yapmacık davranır, duygularını aşırı bir abartma ile gösterirler.
 
 
Borderline Kişilik Bozukluğu
İnsanlar arası ilişkilerde, dürtüleri kontrolde ve duygulanımlardaki tutarsızlıkla kendini gösteren bir bozukluktur. Bu bozukluğa sahip bireyler, terk edilmemek için çok çaba harcarlar. İnsanları gözlerinde aşırı büyütme ve yerin dibine sokma arasında gidip gelen gergin ve tutarsız kişiler arası ilişkilere sahiptirler. Kendine zarar verme olasılığı yüksek, riskli davranışlarda bulunurlar. İntihar girişimleri ya da planları sıklıkla görülür. Kendilerini sürekli boşlukta hissetme ve sürekli depresif bir duygulanımın varlığı söz konusudur.
Bağımlı Kişilik Bozukluğu
Başkalarından bol miktarda öğüt ve destek olmazsa gündelik kararlarını vermekte güçlük çekme, başkalarına karşı çıkamama, yalnız kalmaktan korkma temel özellikleridir. Yaşamlarının çoğu önemli alanında başkalarının desteğine ihtiyaç duyarlar. Doğru yapıp yapmadığına emin olamadığı için bir işi başlatma ve kendi başlarına iş yapma zorlukları vardır.
Çekingen Kişilik Bozukluğu
Eleştirilecek, beğenilmeyecek ya da dışlanacak korkusuyla çok fazla kişilerarası ilişki gerektiren mesleki etkinliklerden kaçınırlar. Kendilerini değersiz hissederler. Sevildiğinden emin olmadıkça kişiler arası ilişkiye girmek istemezler. Mahcup olacakları ya da alay konusu olacakları korkusu ile yakın ilişkilerde tutukluk gösterirler.
Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu
Ayrıntılarla aşırı uğraşma, düzenlilik, mükemmeliyetçilik ve kişiler arası ilişkilerde kontrollü olmak üzerine aşırı kafa yorma temel özellikleridir. İşlerini bir türlü zamanında bitiremezler, yaptıklarını beğenmezler. Ahlaki değerlere çok bağlı olma, esnek olamama, kendisinin ve başkalarının davranışlarını ,sürekli olarak ahlak ve doğruluk konusunda sorgulama söz konusudur.
 
 
KİŞİLİK BOZUKLUKLARININ TEDAVİSİ
Tedavide temel yöntem, uzun süreli bireysel terapi veya grup ve aile terapileridir. Analitik dinamik yönelimli,  bilişsel davranışçı, diyalektik veya şema terapilerinin de yararlı olduğuna ilişkin yayınlar bulunmaktadır. Terapilerin yanında, bu hastalarda sıklıkla ortaya çıkabilen,duygusal dalgalanmalar, depresif dönemler, yoğun  anksiyete krizleri ya da kısa süreli psikotik belirtilere karşı ilaç kullanılmaktadır. Hasta yakınlarının sabırlı, anlayışlı ve destekleyici yaklaşımları yanında, düzenli terapilerle sonuç alınabileceğini bilmelerinde ve sık sık doktor ve terapist değiştirmemelerinde yarar vardır.
 
 
 
 

Tümü

X